Жыл басынан басталған мемлекеттік құрылымның жаңалығы халықты саяси ойлау бағытына бұрғаны рас. Соның айғағы— қаңтардың 20-сында Қызылорда қаласында өткен Ұлттық құрылтайдағы айтылған өзекті мәселелер. Ел Президенті Қ.Тоқаев қоғамдық-саяси өмірдегі біраз жәйтті ортаға салды. Осынау маңызды шешімдер төңірегінде
Сайрам ауданының Құрметті азаматы, аудандық Қоғамдық кеңестің төралқа мүшесі Рысбай Тұрабаевпен әңгіме өрбіттік.
— Рысбай аға, Ұлттық құрылтайда Конституцияға өзгерістер енгізу және мемлекеттік басқару жүйесін трансформациялау тақырыбы басты назарда болды. Жалпы оқиғаны қалай бағалайсыз?
— Бұл жиын — ел өміріндегі тың саяси белестердің бірі. Президенттің бастамасымен бірпалаталы парламентке көшу, вице-Президент лауазымын енгізу және жаңа консультативтік-қоғамдық орган — Халық кеңесі туралы мәселелер Конституцияға негізделген өзгерістердің ауқымын айқындады. Барлығы саяси жүйені іске қосып, тиімдірек етуге бағытталған деп айтуға болады.
— Бір палаталы Парламент туралы көп айтылды. Оның мәні неде?
— Иә, осы жаңалық көпшіліктің назарында. Қазіргі Парламенттің екі палатасы — Мәжіліс пен Сенат — екі жақты жүйе ретінде жұмыс істейді. Ұлттық құрылтайда ұсынылған жобаға сәйкес, жаңа заң шығарушы орган бірпалаталы болады, оған 145 депутат болады және ол «Құрылтай» деп аталуы да мүмкін екені айтылды. Бұл үдеріс заңнамалық жұмыс жылдамдығын арттыруға, әкімшілік қарапайымдылыққа және халықтың сенімінің нығаюына ықпал етуі тиіс.
—Вице-президент лауазымы туралы не айтасыз?
— Бұл — тағы бір маңызды жаңалық. Президенттің ұсынысы бойынша Қазақстанда вице-Президент институты енгізілмек. Бұл лауазым Конституцияға енеді, Президент тағайындайды, ал Парламент оның кандидатурасын қарастырады. Бұл жаңа позиция елдің ішкі және сыртқы саясатында Президенттік командаға тұрақтылық пен ұйымшылдық бермек.
— Екінші үлкен өзгеріс — «Халық кеңесі». Оның рөлі қандай болады?
— Солай. Қызылордада айтылғандай, Халық кеңесі бұрынғы Қазақстан халқы ассамблеясының орнына құрылатын орган саналады. Оның құрамына — 126 адам кіреді, олардың ішінде этнокультурлық бірлестіктер, аймақтық өкілдер, қоғамдық ұйым мүшелері бар. Бұл кеңес заң жобаларын бастап ұсынуға (лидерлік бастамалар) құқылы болады, яғни заңнамалық жүйеде бұрын болмаған кеңесші-демократиялық рөл атқаруға тырысады.
— Конституцияға енгізілетін түзетулер көлемді болуы мүмкін, иә?
— Иә, Конституцияны қайта қарау бағытында ауқымды жұмыс жүріп жатыр. Қазір ұсынылып отырған жобада Ата заң мәтінінің 84 %-ы жаңартылмақшы, жаңа бөлімдер енгізіліп, кейбір ережелердің атаулары өзгертіліп жатыр. Бұл — тек жеке түзетулер ғана емес, жүйелі реформаның бөлігі деген сөз.
— Сарапшылар не дейді? Бұл өзгерістер саяси тұрақтылыққа қалай әсер етеді?
— Сарапшы пікірлері әртүрлі. Бірқатары бұл жүйелік реформалар заңнаманы тиімді жасауға мүмкіндік береді десе, басқалары нақты пәрмендік өзгерістер болмайды, бұрынғы жүйенің күші сақталады деп те ойлайды. Сондықтан нәтижесін уақыт көрсетеді.
— Рысбай аға, түйін сөзге не айтасыз?
— Біз айтылған бастамаларды тек қағаз жүзінде ғана емес, әділ әрі жариялы түрде жүзеге асырылуын қадағалауымыз керек. Конституция — елдің жүрегі, оны жаңарту жауапкершілікті талап етеді. Белсенді азаматтық позиция — осы өзгерістердің табысты болуының кепілі.
—Рақмет. Жұмысыңызға жетістік, отбасыңызға амандық тілеймін.
Сұқбаттасқан
Н. ТҰРДЫМҰРАТҰЛЫ
